YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 629. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

İSLAMDA YÖNETİM VE ADALET ANLAYIŞI
(II)

A-1.İslam’da Yönetim Esasları

A-1.a.Tevhid

Tevhit: “Allah’tan başka ilah yoktur, Muhammed onun resulüdür” anlamına gelen “La ilahe illallah, Muhammedün Resulullah” cümlesine kalp ile inanıp bunu dil ile ifade etmemektir.”
Kur’an-ı Kerim’de peygamberlerin tevhid mücadeleleri anlatılmıştır. Nitekim bir ayette, “Senden önce gönderdiğimiz her Peygamber’e: “Benden başka tanrı yoktur, bana kulluk edin, diye vahiy etmişizdir."(Enbiya, 25) buyurulmaktadır. Bütün peygamberler tarafından değişik toplum şartlarında ve farklı zaman dilimleri içinde yürütülen “tevhid mücadelesi” yaşadıkları toplumu tevhid toplumu yapma mücadelesidir.( İ. Lütfi Çakan, Mehmed Solmaz, K. Kerim’e Göre Peygamberler ve Tevhid Mücadelesi, s. 2.)
Hz. Peygamber'in, kurduğu İslam devleti ile farklı şartlar ve farklı usullerle verdiği mücadele “İ’la-i kelimetillah” seferberliğinden başka bir şey değildir. Böylece Tevhid, İslam toplumlarının muharrik gücü olmuştur. Nitekim Necip Fazıl, bunu ne güzel ifade etmiştir:
“Ey genç adam, bu düstur sana emanet olsun:
Ötelerden habersiz nizama lânet olsun!”    (Çile, s.371.)

A-1.b. Emanet

İslam’da emanet, her halükarda titizlikle korunması gereken maddî veya manevî değerler manzumesidir.
Emanetler, ehline verilir ve o da onları canı pahasına korur. Devletin hizmet makamları da emanettir, dolayısıyla asla ihanet edilemez. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.v.) Mekke’yi fethedince,  çeşitli kabilelerde bulunan vazifeleri yeniden düzenleyerek Kâbe’nin anahtarlarını Abdüd-dar oğullarından almıştı. Amcası Abbas, bu hizmetin kendisine verilmesini talep edince: “Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."(Nisa, 58) ayeti geldi. Anahtarlar yine Osman b. Talha’ya teslim edildi. ( Kur’an Yolu, Diyanet, Türkçe Meâl ve Tefsir, II, s.82)
İslam dinine göre yönetim sadece yönetenlere emanet edilmemiştir. Yönetenlerin “denetlenmesi sorumluluğu” da kamuya emanet edilmiştir. Hz. Ebu Bekir’i seni kılıçlarımızla düzeltiriz diye uyaran sahabe örneğinde olduğu gibi.(İslam Kültür ve Medeniyetinin Esasları, MEB, s. 40)

A-1.c. Adalet

Adalet, hukuk devletinin temelidir. O itibarla Hz. Allah, insanların adalete uygun davranmasını isteyerek; “Şüphesiz Allah, adaleti, iyilik yapmayı, yakınlara yardım etmeyi emreder; hayâsızlığı, fenalık ve azgınlığı da yasaklar.”(Nahl, 90) ayeti ile toplumsal meselelerde adaleti temel esas olarak belirlemiştir.
Toplumda güvene dayalı sosyal hayatın temini, haksızlıkların ortadan kaldırıldığı bir sistem olan adalet anlayışı ile gerçekleşecektir. Uygulamada adaletin bozulmamasının iki teminatı vardır:
-İmana dayalı ahlak…
-Cemiyetin, emanet ve sorumluluk duygusu içinde gerçekleştireceği denetim.( Kur’anYolu, II, s. 82-83.)

A-1.d. Liyakat

İslam’da hangi vasıflara sahip kimselerin yönetici yapılacağı “Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."(Nisa, 58) ayetiyle ortaya konulmuştur. Toplumu yönetme bir emanet olarak görülmüş ve bunun liyakat sahiplerine verilmesi istenmiştir. Devlet başkanlığı makamı, aklıyla, ilmi ve dürüstlüğüyle temâyüz etmiş kimselerin meydana getirdiği kurulun seçtiği kişiye emânet olunur. ( MEB, age. 40)

A-1.e. Şura

Kur’an’da müminlerin hemen her işinin müşavere ile olduğu çok açık olarak belirtilmektedir:
*”Dünya işlerinde reylerini al."(Al-i İmran, 159)
*“Baba ile ana, birbirlerine danışıp anlaşarak çocuğu memeden kesmek isterlerse günah olmaz."(Bakara, 159)
Peygamberimiz de: “Onların işleri aralarında müşavere edilir."(Şura, 38) ayeti doğrultusunda meşveret prensibini pratiğe geçirmiştir. Mesela: Mute Savaşında orduyu sefere gönderirken üç komutan tayin etmiş, şayet üçü de şehit olursa aralarından birini komutan seçmeleri için sahabenin istişare etmelerini istemiştir. Böylece İslam’ın alâmetifarikası haline gelen “müşavere”, Gerçek nicelik ve niteliğiyle diğer kültür ve milletlerde rastlanmamaktadır. Mesela eski Yunan ve Roma toplumlarında var olan demokrasi uygulamaları toplumun bütün kesimlerini kapsamıyordu. Cahiliye dönemi Mekke toplumunda kabile başkanları Darun-Nedve’de toplanıyorlardı. Aldıkları kararlara toplumun katılımı söz konusu değildi. (S. KUTUP, Fi Zılalil-Kur’an, XIII, S.136)
Binaen aleyh Devlet başkanı idari kararları şûrayla alır, onu, bunun dışında bir tutum ve davranışa hiçbir mazeret sürükleyemez. Nitekim Karaçi’de Seyyid Süleyman Nedvi başkanlığında 1951’de toplanan İslam âlimleri de: “Devlet başkanı, şuun-ı İslamiyeyi tek başına yürütmeye kalkışarak istibdat yolunu tutamaz; devlet işleri şura usulüne göre yürütülür;” diyerek ‘istişare’ prensibine bilhassa vurgu yapmışlardır. (Osman Eskicioğlu, İslam Hukuku Açısından Hukuk ve İnsan Hakları, s.254.)

A-1.f. Meşruiyet

İslam’da yönetim anlayışında meşruiyet“ Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Peygamber'e itaat edin. Sonra kendinizden olan emir sahiplerine itaat edin." (Nisa, 59) ilahi emrine dayanır. O nedenle Teşri’ icra ve hükümleri tatbikte keyfilik olmaz.
İslam, yöneticinin meşruiyetini kaybetmemesi için bazı esaslar getirmiştir:
- Yöneticinin seçimi istişare ile yapılmalıdır.
-Liyakat ve ehliyet sahibi olana yöneticilik verilmelidir.
-Yönetici aldığı görevin emanet olduğunu bilmelidir.
-Emanete ihanet etmemeyi kendine şiar edinmelidir.
-Güvenilir olan yönetici, toplumu adaletle yönetmelidir.
-Kanun karşısında bütün fertlerin eşitliğini sağlanmalıdır.
-Emanet ve adalet esaslarını yerine getirenliyakatli
-Meşruiyet kazanmış olan “ulu’l-emre” uymak zorunludur.
Adil bir yönetim, herhangi bir fert ve zümre diğer fertlere yahut zümreye imtiyazlı davranamaz; bütün fertler eşittir. Aksi takdirde yönetim meşruiyetini kaybetmiş olur.( Mevdûdî, İslam’da Hükûmet, s. 513-516.)

Balkıca

Döviz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...