YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 622. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

MEVLÂNÂ VE MESNEVİSİ
(VI)

6. Mesnevî (I)

Mesnevî kelimesi, Arapça senâ-yesnî-sünaen şeklinde gelmekte olup bir şeyi bir şeye katmak ve bükmek‛ anlamına gelir. Mesnâ‛ kelimesi de aynı kökten olup ikişer ikişer‛ mânasına gelir. Mesnevî kelimesi ise, mesnâ kelimesinin ism-imensûbu olup, ikişerli demektir. Bu sebeple kafiyeleri ikili olan şiirlere mesnevî‛ denilmiştir.
Mutlak mânadadîvân edebiyatı nazım şekillerinden biri olan Mesnevî, husûsî olarak Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin şaheserine verilen isimdir.YaniMesnevî denilince Mevlânâ’nın yaklaşık yirmi altı bin beyitten oluşan Mesnevî‛si akla gelmektedir.Mesnevî, fâ‘ilâtunfâ‘ilatunfâilun‛ vezniyle aruzda Mesnevî şekliyle tertiplenmiş olup 6 cilt halindedir.
Mesnevî’nin Yazılması
Mevlânâ Celaleddin, Mesnevî’yi Şems-i Tebrîzî‘nin vefatından sonraki olgunluk devresinde yazmıştır. Önce bizzat yazmaya başladığı bu eserini son halîfesi Hüsameddin’in teşvik ve ısrarı üzerine yıllarca bu talebesi ile birlikte tamamlamıştır. Eserin ilk 18 beytini bizzat yazan Mevlânâ, geri kalan kısmı HüsameddînÇelebî’yesöylemek suretiyle yazdırmıştır.
Mesnevî’ninKaynakları
Mesnevî gibi, İslâm medeniyetinde önemli bir yer işgal eden ve asırlar boyunca okunan, tercüme edilen ve şerhler yazılan bir eserin kaynaklarıKurân-ı Kerîm ve Hadîs-i şerîfler olmak üzere İslâm kültürünü oluşturan temel unsurlar olması lazım gelmektedir.
Bu kaynaklar şunlardır:
1. İlhâm-ı Rabbânî:Mesnevî’nin girişinde belirtildiği gibi Allah Teâlâ’nın verdiği ilhamın önemli bir yeri bulunmaktadır.
2. Kur’ân-ı Kerîm:Mesnevî’de 750’den fazla Kur’an âyeti ele alınmıştır.
3.Hadîs-i Şerîfler: BedîuzamanFürûzanfer, Mesnevî’de 745 hadis-i şerîf’in bulunduğunu ifade etmiştir.
4. Babası Sultânu’l-UlemâBahâeddînVeled ve eseri Maârif.
5. Şeyhi SeyyidBurhâneddîn-i Tirmizi ile yaptığı sohbetler.
6. Şeyhi Şems-i Tebrîzî ve eseri Makâlât
7. İlk HalîfesiSelâheddînZerkûbî
8. İkinci Halîfesi, Mesnevî’nin yazılma sebebi ve kâtibi HüsâmeddînÇelebî
9. Muhyiddîn-i Arabî ile onun talebesi ve üvey oğlu SadreddînKonevî
10. Gazneli Şair Hakîm-i Senâî ve eseri “Hadîkatü’l-Hakîka”
11. Ferîdüddîn-i Attâr ve eseri “Mantıkut-tayr”
12. İmam-ı Gazzâlî ve eserleri
13. İlim çevresinden edindiği kültür müktesebatı.
14. Okuduğu fikri, tarihi ve hikemi kitaplar.
Mesnevî’nin diğer kaynakları
 İsmen Zikredilen Eserler
1. Risâle-i Kuşeyriye. Bu eserin adı,Mesnevî’nin VI. cildinin 2655/2678. beytinde geçmektedir.
2. Yine aynı beyitte geçen Ebû Talip el-Mekkî’nin“Kûtü’l-Kulûb” isimli muazzam tasavvuf eseri.
3. Firdevsî’ninŞâhnâmesi, I. cilt 3464/3486. beyitte geçmekte.
4. Filozof Beydaba’nınKelile ve Dimne’si, birkaç yerde geçmektedir.
5. Sahih-i Buharî ve Müslim, I. cilt 3470/3570 de geçiyor.
6. İlâhî-nâme,
7.Hüsrev ve Şirin,
8. Veys ve Ramin,
9. Makâlât (Muhammed Sururî);
10.Fıkıhtan Muhît ve Vasît .
11.Büyük Arap dili ve edebiyatı âlimi İmamı Sîbeveyh’ten nakiller,
12.Ebû Hanife, Şafiî, İmriü’l-Kays, Fahreddîn-i Râzî’den bahisler.
İsmi Zikredilmeyen Eserler
Büyük alimve Mevlânâ uzmanı Fürüzanfer,Meâhiz-i Kasas ve Temsîlât-ı Mesnevî adlı Farsça eserinde; Mesnevî’ye kaynaklık etmiş birçok eseri tesbit ederek Mesnevî’deki bilgilerle onları karşılaştırmıştır. Mevlânâ’nın bunları okuyup bazı bilgileri oralardan aldığını belirtmiştir.
Mesnevi’nin Konuları
Mesnevî’nin her cildinin başındaki Mukaddimeleri, bilhassa birinci cildinDibâcesi ve özellikle ilk on sekiz beyit‛te ifade edilmiştir. Mevlânâ, Mesnevî‛sinde yalnız tarîkat bilgileri vermiyor; aynı zamanda şarkın eski efsanelerinden; peygamberlere ve evliyâya ait menkıbelerden faydalanarak hikmetler sunuyordu. Bu yüzdendir ki, astronomiden tıbba; din, felsefe ve sosyal bilgilerden psikolojiye kadar maddî ve manevî nice ilimlerin ışığı altında söylenmiş bu manzum hikmetler ve hikmet dolu hikâyeler kitabı Mesnevi, asırlardan beri her devri ve her zekayı tatmin edecek bir bilgi, ilham ve tefekkür kaynağı olmuşturİşbuna göre:
Mesnevî’nin konuları
*Allah-insan-kâinat,
*Şerîat, tarîkat, hakîkat, marifet,
*İlme’l-yakîn, ayne’l-yakîn, hakka’l-yakîn,
*Seyr ü sülûk dereceleri,
*Kalbî hastalıkların şifası,
*Güzel ahlak,
*Aşkullah, marifetullah, likâullah,
*İlim, irfan, ihsan ve hikmet<
Bir başka zaviyeden Mesnevî,
-Allah Teâlâ’nın azameti, isimleri, sıfatları, sonsuz kudreti,
- Peygamber Efendimizi,
-Düstûr-u kâinat olan Kitab-ı Kerîm’i,
-İslâm dini,
-Ve Allah’ın has kullarının hâllerini anlatır.
Rakamlarla Mesnevi Muhteviyatı
Mesnevî’de, yüze yakın ehlî ya da vahşî hayvanlarla ilgili binlerce hikâye vardır.
755 Kur’ânâyeti ele alınır. 39 kez Cebrâil, 62 kere İbrahim Peygamber, 70 defa Hz. Süleyman, 44 kez Davud Peygamber, 85 kez İsâ Peygamber, 76 kez Hz. Mûsâ, 103 kez Hz. Yûsuf, 27 kez Hızır, 29 kez Hz. Ömer, 28 kez Hz. Ali, 24 kez Bâyezîd-i Bestâmî, 42 kez HüsameddînÇelebî, 796 kez Şeytan, 16 kez İblis mevzu-bahis ve hikaye edilmiştir.Bunlardan ayrı olarak yüzlerce kabile, kent ve yöre adı ve hikâyesi anlatılır.

Balkıca

Döviz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...