YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 6. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

İSLAMA GÖRE İSRAF VE ZARARLARI  (II)


İsraf Arapça bir kelime olup lüğatta: Haddi aşmak, cahalet, gaflet gibi anlamlara gelir. İslam fıkhı terminolojisinde ise; mali hususlarda döküp saçmak, telef etmek ve yersiz harcama gibi aşırı davranışları ifade eder. Nitekim Seyyid-i Şerif Cürcani ,“Tarifat” adlı eserinde israfı şöyle tarif etmektedir: Bir hiç uğruna malını boşa harcamak, meşru bile olsa -icap edenden fazlasını- sarf etmektir.
Velhasıl İsraf: İnsanın sahip olduğu her türlü (maddi-manevi) nan-ü ni’meti ölçüsüz bir şekilde tüketmesidir. Bunun içine her türlü eşya, para girdiği gibi; ömür ve vaktin boşa geçmesi de büyük israf sayılır.
Kur’an’da “israf” kavramı yirmi kusur yerde geçmektedir. Hepsinde, haddi aşmak ve aşırı gitmek gibi temel manalarının yanında ek anlamlar da almaktadır. Şöyle ki:
1-) Allahın varlığı-birliği anlayışından sapmak ve bu hususta tamamen saçmalamaktır. Bu, tevhit inancını tarumar eden küfür, şirk, nifak gibi kötülüklerin alamet-i farikasıdır. Nitekim “Firavun gerçekten zalim bir kişi idi ve aşırı gitti.” Buyrulan ayette Fir’avuna müsrif (aşırı giden) adı verilmektedir. Çünkü o, hak etmediği “İlahlık” iddiasında bulunmakla (kulluk) haddini aşmış olmaktadır. (Yunus,83)
Bu hususta başka ayet meallerinin bazıları şunlardır:
“Sana ayetlerimiz geldi, fakat unuttun, işte böyle, bu gün de unutulursun. Rabbin ayetlerine inanmayanı ve israf edenleri, biz, böyle cezalandırırız. Şüphesiz ki ahiret azabı sürekli ve daha çetindir.(Taha,126-127)
Muhakkak ki Cenabı-Hak, müsrif ve yalancıyı doğru yola çıkarmaz.(Mü’min,28)
Tevhit inancının kendilerine tebliğ edilmesini uğursuzluk sayan Antakya ahalisine Hz. Allah,“Sizin uğursuzluğunuz kendinizden (kaynaklanıyor), siz –imansızlıkta- haddi aşan (müsrif) ve çok ileriye giden bir kavimsiniz.” (Yasin, 19)
2-) İsyankar olmak: Ey kendilerinin aleyhinde aşırıya (israfa) giden kullarım, sakın ola, Allahın rahmetinden umudunuzu kesmeyin. Şüphesiz ki Allah, bütün günahları affeder. Zira o, gafur ve rahimdir. (Zümer,53)
Bu ayette Elmalı tefsirinde şöyle izahat vardır: Burada israf, günahda aşırı giderek kendilerine karşı cinayet işleyip haddi aşmış olanlar demektir.
3-) Helalı bırakıp harama gitmek: Bütün işlerde aşırılığın adı olan israf, helalı bırakıp harama dalmayı da ifade etmektedir. A’raf Suresi, 81. Ayette: “Gerçekten siz, kadınları bırakıp şehvetle erkeklere gidiyorsunuz. Hayır, siz müsrif bir toplumsunuz.”
Burada Lut kavmi müsrif olarak sıfatlanmaktadır. Sebebi: Lut kavminin, fıtri ve meşru olmayan (anormal ve gayr-i ahlaki) bir yolu (Livatayı) tercih etmeleridir.
4-) Haksızca cana kıymak: Haksız yere, Allahın, öldürülmesini haram kıldığı cana sakın kıymayın. Na-hak yere kim öldürülürse onun velisine yetki vermişizdir. O, sakın haddi aşmasın.(İsra,33)
Cahiliye toplumlarında kan davaları sebebiyle bir çok insan öldürülür ve karşılıklı bir husumet ilelebet devam ederek insan kıyımında gözleri kan bürürdü. Bu, toplumları tehdid eden, kaosu
ortadan kaldırmak için Kur’an “can’a can” teklifini getirmiş, fakat onu da mahkemenin karar ve icrasına bağlamıştır. Yoksa hiçbir kimsenin, kendisini hakim-savcı ve hatta şahit yerine koyup da kısas yoluna gitmesini istememiştir.
5-) Yersiz ve gereksiz harcama: Furkan Suresinde Hz.Allah, müminlerin vasf-ı mümeyyizlerini sayarken şöyle buyuruyor: “Onlar ki harcadıklarında israf ve de cimrilik etmezler, ikisinin arasında orta bir yolu takip ederler.” (Ayet 27.)
Harcama, ya zaruretten ya bir ihtiyaçtan veya bir güzelliği elde etmek için yapılır. Çünkü zaruri şeyler alınmazsa hayat olmaz, ekmek ve su gibi. İhtiyaç görülmezse zorluk olur, sebze-meyve gibi. Tahsinat dediğimiz şeyler ise avize gibi. Bunu başka bir misal ile de canlandırabiliriz: Gusül için su zaruri, sabun ihtiyaç, şampuan ise bir güzelliktir.
Yüce dinimiz İslam, insana devamlı ve her hususta: Kazanma ve harcamada; dini inanç ve amelde bile dengeli, tutarlı olmasını emretmiştir. Hatta dostluk ve düşmalığın aşırı bir hal almasından şiddetle sakındırmıştır.
Fıtrat: mutedil ve normal olandır. O yüzdendir ki ifrat (bütün aşırılıklar) ile tefrit (aşırı eksilik ve azlık) iki ekstrem hep anormal sayılır.
Netice olarak; İsraf, Şuursuzca gereğinden fazla harcamak veya döküp saçmak olup işin ifrat noktası; Cimrilik ise İcap eden harcamayı kısmaktır ki tefrit tarafıdır. Dinimizde her iki aşırı uç yasaklanmıştır. Ortası olan iktisat emredilmiştir olup düzenli harcayıp ayağını yorgana göre uzatmak demektir. Nitekim bir ayet-i kerimede şöyle emredilmiştir: Elini boynuna bağlama (cimrilik yapma); büsbütün de saçıp savurma (israf etme), yoksa kınanır ve çaresiz kalırsın.(İsra,29)

NOT: Gelecek yazıda aynı konuya devam edilecektir.

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...