YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 594. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

İSLAMDA VAKIF VE HÜKÜMLERİ
(II)

İslâm'da vakfın meşruiyeti
Kesintisiz hayrın kurumlaşmış şekli olan vakfın kaynağı Kur'ân, Sünnet ve İcmâ' (İslâm âlimlerinin görüş birliği) delillerine dayanır:

a)-Kur’an Delili
*Kur'ân'da doğrudan vakıfla ilgiliâyet şudur:لَنتَنَالُواْالْبِرَّحَتَّىتُنفِقُواْمِمَّاتُحِبُّونَوَمَاتُنفِقُواْمِنشَيْءٍفَإِنَّاللّهَبِهِعَلِيمٌ = "Sevdiğiniz şeylerden Allah için harcamadıkça tam hayra erişemezsiniz" (Alı İmran, 92).
Ebu Talha (ö. 34/654), bu ayet nazil olunca: "Rabbımız bizden mallarımızı kendi yolunda harcamamızı istiyor. Ey Allah'ın elçisi, en sevdiğim "Beyruhâ" arazimi Allah için tasadduk etmek istiyorum" dedi. Hz. Muhammed'in, araziyi en yakın hısımlarına vermesini tavsiye etmesi üzerine de, onu amcasının oğulları ve diğer bazı akrabaları arasında taksim etti. (Buharî, Zekât, 44).
Bu ayetin inzâlinden sonra Sahabe-i Kiram sevdiği malları infâk etme hususunda birbirleriyle yarışa girmişlerdir. NitekimHz. Cabir (ra):
- Ben hicret edenlerden veya ensardan; mal sâhibi, olup da, vakıf veya tasaddukta bulunmayan hiç kimseyi tanımıyorum" diyerek, sahabenin vakfa ne kadar önem verdiğini beyan etmektedir.
*وَلَكِنَّالْبِرَّمَنْآمَنَبِاللّهِوَالْيَوْمِالآخِرِوَالْمَلآئِكَةِوَالْكِتَابِوَالنَّبِيِّينَوَآتَىالْمَالَعَلَىحُبِّهِذَوِيالْقُرْبَىوَالْيَتَامَىوَالْمَسَاكِينَوَابْنَالسَّبِيلِوَالسَّآئِلِينَوَفِيالرِّقَابِوَأَقَامَالصَّلاةَوَآتَىالزَّكَاةَوَالْمُوفُونَبِعَهْدِهِمْإِذَاعَاهَدُواْ
Asıl iyilik, o kimsenin yaptığıdır ki, Allah'a, ahiret gününe, meleklere, kitaplara, peygamberlere inanır. (Allah'ın rızasını gözeterek) yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, dilenenlere ve kölelere sevdiği maldan harcar, namaz kılar, zekât verir. Antlaşma yaptığı zaman sözlerini yerine getirir.(Bakara,177)
*الَّذِينَيُنفِقُونَأَمْوَالَهُمبِاللَّيْلِوَالنَّهَارِسِرًّاوَعَلاَنِيَةًفَلَهُمْأَجْرُهُمْعِندَرَبِّهِمْوَلاَخَوْفٌعَلَيْهِمْوَلاَهُمْيَحْزَنُونَ
Mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık hayra sarfedenler var ya, onların mükâfatları Allah katındadır. Onlara korku yoktur, üzüntü de çekmezler. (Bakara, 274)

b)-Sünnet Delili
Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa sav şöyle buyurmuştur:
* "Âdemoğlu öldüğü zaman, amel defteri kapanır. Üç kimse bundan müstesnadır: Sadaka-i câriye yapanlar, topluma yararlı bir ilim (eser) ortayakoyanlar, kendisine hayır dua eden hayırlı çocuk bırakanlar" (Müslim, Vasıyye, 14; Ebû Davud, Vesâyâ, 14; Tirmizî, Ahkâm, 36).
Hadiste geçen "sadaka-i cariyenin”vakfı da kapsadığında şüphe yoktur.NitekimResûl-i Ekrem (sav)'in Medine'de bulunan ve kendi özel mülkü olan; "Fedek Arazisini", fakir mü'minlerin ihtiyaçlarının karşılanması için vakfettiği bilinmektedir.
*“İnsanların en hayırlısı insanlara faydalı olandır.”
*Amr b. Dinar hadisinde ise şu lafızlara yer verilmiştir; 'Vakıf üzerinde veli olan kimsenin ondan yemesinde ve mal ve servet sahibi dostuna yedirmesinde bir sakınca yoktur. Nitekim İbn Ömer (r.a.) babası Ömer'in (r.a.) sadaka (vakf) üzerinde velî olarak bulunuyordu ve Mekke halkından bazı kimselere ondan bağışta bulunurdu."
*Osman (r.a.)den yapılan rivayete göre, adı geçen şöyle demiştir: "Resulüllah (s.a.v.) Efendimiz Medine'ye geldiğinde Rume kuyusu dışında orada tatlı bir su bulunmuyordu. Bunun üzerine Resulüllah (s.a.v.) Efendimiz şöyle buyurdu: Kim Rume kuyusunu satın alırda kendi kovasını müslümanların kovasıyla beraber o kuyuya indirir de buna karşılık Cennet'te daha hayırlısına erişmek ister?'
Hz. Osman (r.a.) devamla diyor ki: "Bu beyan üzerine o kuyuyu kendi öz malımla satın aldım.."
*“Bir hurmanın yarısı ile; onu da bulamazsanız güzel sözle ateşten korununuz.”
*“Cömert kişiler Allah’a yakındır.”
*“Yoldan insanlara eziyet veren şeyleri kaldırmak da bir sadakadır.”
Bu tavsiyelerin insanlar üzerindeki etkileri:“İnsanın en hayırlısı, diğer insanlara yararlı olan;Malın en hayırlısı, Allah yolunda harcanan/vakfedilen;Vakfın en hayırlısı da, halkın en çok ihtiyaç duyduğu şeyi karşılayandır.” Şeklinde tezahür etmiştir.

Ashâbdan Vakıf yapan Bazı Zevatı-Kiram
*Hz. Ömer, çok sevdiği bir araziyi vakfedişini şöyle anlatır:
-Allah'ın elçisine; Hayber topraklarının taksimi sonucu, ömrümde sahip olmadığım güzel ve değerli bir arazi bana isabet etti, bu konuda ne buyuruyorsunuz? Dedim. Hz Peygamber de:
-İstersen malın mülkiyetini elinde tut, semere ve gelirini ise yoksullara tasadduk et" buyurdu. Bunun üzerine Hz. Ömer, arazisini; satılmamak, bağışlanmamak ve mirasla da geçmemek üzere, yoksullara, yakın hısımlara, miskinlere, yolda kalmışlara, Allah yolunda savaşanlara ve azatlık anlaşması yapan kölelere vakfetti. Mütevellinin de bundan örfe göre yiyebileceğini şart koştu. Bu konuda bir vakıfname düzenleyerek kızı Hafsa'ya (ö. 41/244) ve sonraki nesline teslim ve vasiyet etti. (Buharî, Vesâyâ, 22, 28, Eymân, 33; Müslim, Vasiyye, 15, 16).
*Hz. Osman'ın susuzluk çekildiği bir sırada, Medineli bir Yahudi'den “Rume” kuyusunu satın alıp, suyunu ebedi olarak topluma bağışlaması bunlar arasında sayılabilir (Müslim, Şirb, 1; Tirmizî, Menâkıb, 18).
*Hz. Ali'ninYenbu'daki bir arazisini ve çeşmesini vakfetmesi (Beyhâkî, Sünen, IV,160,161; Kübeysî, a.g.e., I, 101)
*Hâlid bin Velid'in zırhını ve savaş atlarını vakfetmesi (Buharî, Cihad 89, Zekat, 49; Müslim, Zekat, 11;).
* Câbir bin Abdullah'ın şöyle dediği nakledilmişir: "Ben Mekkeli ve Medineli Müslümanlardan mal ve mülk sahibi olup da, vakıf yapmamış bir kimse bilmiyorum." (İbnKudame, el-Muğnî, IV, 4).

c)- İcma’ Delili
Kur’an ve Sünnetin en canlı bir şekilde Ashap tarafından uygulanması fiili bir icmayı ortaya koymuştur.
Şöyle ki: Ali İmran,92. ayeti nazil oluncaSahabe-i Kiram sevdiği malları infâk etme hususunda birbirleriyle yarışa girmişlerdir. Müfessirlerin çoğu ve hadisçiler bu âyeti vakıfla açıklamışlardır.(Kurtubî, el-Câmi li-Ahkâmi'l-Kur'ân, IV, 132-134; el-Cassâs, Ahkâmü'l-Kur'ân, 1335, II, 18).

 

 

Balkıca

Döviz

 

 

 

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...