YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 583. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

İSLAMİ İLİMLERDE DELİLLER, HÜKÜMLER VE METODLAR
(XIII)

2)- Amelî hükümler
 Mükellefin ifa edeceği pratik işler ve vazifeler demek olan amelî hükümler (a'mâl-i şer'iyye), her Şeriatda değişerek gelmiştir. Namaz, 0ruç, Hac, Zekât ve Kurban gibi. Bunlar, hemen bütün semavi dinlerde vardır. Fakat nicelik veya nitelikleri hep farklı olmuştur. Mesela Yahudilerde günde elli vakit namaz kılınması ve malın 1/4ü zekat olarak verilmesi icap ederken İslam’da beş vakit namaz ve 1/40 zekat emredilmiştir. Yine Hayvanların iç yağı onlara haram iken Müslümanlara helal olmuştur.
Ameli hükümler, ya Allah ve kul arasındaki direkt ilişkinin adı olan ibadetleri ihtiva eder veya insanlar arasındaki hukûkî münasebetleri düzenleyen muamelâtı… 
a) İbadetler
  İnsan fikrini, ruhunu ve iradesini terbiye eder. İbâdetlerin ruhu ihlâstır, yani ifa edilişlerinde dünya menfaati gözetmeyerek sırf rızâ-ı Bari'yi gaye edinmektir. İbadetlerin kemiyet ve keyfiyetini ortaya koyan kaynaklar Kitap, sünnet ve bunlara râci' olan icmâ' ve kıyastır. İbadetler hukukullahi mahza=sırf ilâhî haktır. Artık son ve mükemmel din İslam’da artmaz, eksilmez ve zamanla değişmez.
b)- Muamelat
Muamelatın ruhu adalettir. Esasları Kur’an’da ve sünnette mevcuttur. Bunlarda ictihat câridir. Tabii ki dinamik hayat karşısında bu husustaki İslami nasların dahi buna cevap verebilmesi için kıyas ve içtihadın devamlı işlerlik kazanması gerekir. Aksi halde İslam dini zamanla türeyecek problemlere cevap verememiş olur ki bu onun ekmel ve en son din olma özelliğine aykırıdır.

 3)- Ahlâkî Hükümler
 İnsanların kendi aralarında ve diğer canlılarla (hatta cansızlarla) olan münasebetlerini düzenleyen, âdâb-ı muaşeret kaidelerini gösteren ve nefsin terbiyesine dayanan hükümlerdir. İslâm ahlâkının hükümleri Kitap ve sünnette tafsilatıyla anlatılmıştır. Ahlâkta: Ta’zim li-emrillah ve eş-Şefkatü ala halkıllah = Allah’ın emrine saygı ve yaratıklara merhamet mühim bir esastır. Ahlaki hükümlere kalbî ve vicdanî hükümler de denir.
Nasıl ki akait ve fıkıh ilmi varsa ahlak ilmi dahi vardır. Kur’an ve Sünnette İslamın yüce ahlakını ortaya koyan sayısız naslar mevcuttur. Zira İslamın gönderilmesindeki nihai gaye: İnsanların, ahlaki güzelliklerini tezahür ettirrmesi hatta bunu olabildiğince son haddine vardırmasıdır. O itibarladır ki Sevgili Peygamberimiz sav. “Ben ancak, ahlaki güzellikleri tamamlamak üzere gönderildim.” Buyurmuştur. İşte tasavvuf bu safiyeti ve mükerremiyeti sağlamak için ortaya konulmuştur.
Binaen aleyh, İslam sarayının temeli akait,  binası şeriat (ibadet ve muamelat), tezyinat ve dekorasyonu ise güzel ahlaktır. Buna yüce kitabımız, takva, ihsan adını verir. Her müminin imanı kâmile ermesi için oraya her halükarda varmasını israrla teşvik hatta emreder. Hedef olarak da o istikameti gösterir. (Yeni İlm-i Kelâm, I, 22-27.)

Dînî hükümlerin kaynağı dörttür
Kitap, sünnet, İcma' ve kıyas. Son ikisi kitap ve sünnete, hatta sünnet de kitaba irca' edilebilir. Kitap aslü'I-usûldür. Şer'î hükümler her ne kadar bize hitap edişleri ve onların tarafımızdan îfâ ediliş tarzı bakımından üçe ayrılmışsa da (i'tikadî, amelî, ahlâkî), bir bakıma hepsi de itikadîdir. Şöyle ki: Dinî bir hüküm hangi gruptan olursa olsun kitap veya mütevâtir sünnetle sabit olmuşsa onun dinden olduğuna ve İslâmî bir hüküm bulunduğuna inanmak icap eder. Bu bakımdan sübûtu kat'î olan bütün dinî hükümler sabit oluş yönünden i'tikadî sayılır. Meselâ; İslâm’da gıybetin kötü huylardan, tevazuun da güzel ahlâktan olduğuna inanmak farzdır ve bu i'tikadî bir hükümdür. Buna mukabil gıybetten kaçınmak ve mütevazı' olmak ahlâkî bir emirdir.
Şer'î hükümlerin i'tikadî olanlarıyla akaid ve kelâm ilmi, amelî olanlarıyla fıkıh, ahlâkî olanlarıyla da ahlâk ve tasavvuf ilimleri meşgul olur. [ Kelam İlmi, 66]

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...