YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 580. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

İSLAMİ İLİMLERDE DELİLLER, HÜKÜMLER VE METODLAR
(X)

Kur’anı Kerim bütün insanlığa üç kademe halinde meydan okur. Şöyle ki:

a)- Bütün ins-i cinn bir araya gelseler yine de Kur’an gibi bir kitap ortaya koyamayacakları
قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن يَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا
De ki: Andolsun, bu Kur'an'ın bir benzerini ortaya koymak üzere insü cin bir araya gelseler, birbirlerine destek de olsalar, onun benzerini ortaya getiremezler. (isra, 88)
b)- Değil bütün Kur’anı, 10 suresini dahi getiremeyecekleri
أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ
Yoksa, "Onu (Kur'an'ı) kendisi uydurdu" mu diyorlar? De ki: Eğer doğru iseniz Allah'tan başka çağırabildiklerinizi (yardıma) çağırın da siz de onun gibi uydurulmuş on sûre getirin.  (Hüd, 13)
c)- Hatta en küçük bir suresine bile nazire yazamayacakları
وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُواْ شُهَدَاءكُم مِّن دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ
Eğer kulumuza indirdiklerimizden herhangi bir şüpheye düşüyorsanız, haydi onun benzeri bir sûre getirin, eğer iddianızda doğru iseniz Allah'tan gayri şahitlerinizi (yardımcılarınızı) da çağırın. (Bakara, 103)
Şayet muarız her ikisini de reddederse iki cevap müştereken verilir.

4)  Sem'îyyât
“Kul fiilinin halikıdır. Eğer kulun işlerini Allah yaratır dersek, iki handikap çıkar karşımıza” diyor Mutezile:
Hem kulun irade hürriyetine müdahale hem de rızasına muvafık olmayan bir işi kendine rağmen Allahın yaratma mecuriyeti. Buna karşı Gazali: " وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ = Hâlbuki sizi de yaptıklarınızı da Allah yaratmıştır. (Saffat, 96) ayetinden sem’i bir delil istimbat edip şöyle kullanır: «Her var olan Allah'ın dilemesiyledir, Ma'sıyetler de var olucudur, O halde onlar da Allah'ın dilemesiyledir». Burada, ma'sıyetlerin var oluşu his ile sabittir, ma'sıyet oluşları ise din ile bilinmektedir. Her var olanın Allah'ın yaratmasına bağlı olacağı, sem' (ilgili ayetler) ile sabit olmuştur. Nitekim yine şöyle bir nebevi hadis vardır: “Allah'ın dilediği olur, dilemediği ise olmaz. (Sünen-İ Ebî Dâvûd, Edeb/ 101;)
6) Muarızın kabul ettiği hususlar
Muarızımızı susturmak için onun tarafından kabul edilen hususları isbatlarımız için asıl alabiliriz. Çünkü böyle bir asla muarızın karşı çıkması mümkün değildir. Buna müsellemat denir ki muarızı kendi silahıyla vurmaktır. Gazali, Felasifeye karşı çok kere kendi silahlarıyla davranmıştır. (-Gazzâlî, el-İktisâd, s. 20-24.)

2.  Mantıkta kullanılan istidlal çeşitleri
a)  Ta'lîl: Tümden gelim, Dedüksiyon               
Küllîden cüz'îye, illetten ma'lûle, başka bir ifade ile müessirden esere geliş metodudur: Bütün cisimler tartılabilir, Taş, toprak, su da birer cisimdir, O halde bunlar da tartılabilir. Kaziyyesi gibi. Ta'lîl daha çok zihnî ilimlerde kullanılır.
. b)  İstikra': Tüme varım, Enduction                                                                                                           Cüz’îden küllîye, ma'lûlden illete veya eserden müessire gidiş metodudur: «Taş, toprak, su tartılabilir, Taş, toprak, su birer cisimdir, O halde bütün cisimler tartılabilir».
c) Temsil: Teşbih, Analogie
İllet birliği ve benzerlik sebebiyle bir cüz'îye verilen hükmün diğer cüz'îye de verilişidir: «Şarap haramdır, çünkü sarhoşluk vericidir, O halde sarhoşluk veren rakı da haramdır». Bu tefekkür tarzına fıkhî kıyas da denilmiştir. [Teftâzânî, Ş. Akaid, 44; Curcânî, Ş. Mevâkıf. I, 180-181, 186-189; Harpûtî, T. Kelâm, s. 22, Tekmile, s. 7-8; Yeni İlm-İ Kelâm, I, 58; Tehânevî, age, el-burhân mad.; İsmail  Fennî, Lûgatçe-i felsefe, deduction, induction, analogie  ve apriori maddeleri; N. Öner, Klasik  mantık, 178; Kelam İlmi,79.)

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...