YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 570. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

İSLAMDA VAKIF VE HÜKÜMLERİ (XX)

SONUÇ
Maddî bir karşılık beklemeden başkalarına yardım etmek gibi ulvî ve fevkalâde bir düşüncenin mahsulü olan vakıf müessesesi, yüzyıllardan beri İslam ülkelerinde büyük bir ehemmiyet kazanmış, sosyal ve ekonomik hayat üzerinde derin tesirler icra etmiş olan dinî ve hukukî bir müessesedir.
İnsan fıtratında mevcut olan yardımlaşma hissi, şüphesiz ki insanlık tarihi kadar eskidir. Bu his, dinî emir ve hükümlerle birleşince daha başka kuvvet kazanır. Esasen İslâm âleminde vakıfların, asırlarca büyük bir fonksiyon icra etmesinin sebebini burada yani dini şuurda aramak lâzımdır. Çünkü "insanların en hayırlısı, insanlara faydalı olan; malın en hayırlısı, Allah yolunda harcanan=vakfedilen, vakfın en hayırlısı da insanların en çok duydukları ihtiyacı karşılayandır" prensibinin manasını çok iyi bilen Müslümanlar, bu yolda birbirleri ile âdeta yarışırcasına vakıf eserler bırakmışlardır.                                                                                                                  İslâm âleminde vakıfların dinî bir mahiyet taşıması, onların devamlılığını sağlıyordu. Nitekim dinî inanç ve düşüncesinin güçlü olduğu müesseseler olarak vakıflar, siyasî çalkantı ve idarî istikrarsızlıklar dışında kalıyorlardı. Bu sayede onlar, Müslüman toplum hayatında istikrar ve devamlılık sembolü olarak devam ediyorlardı. Zira vakfedilen gayr-i menkuller, herhangi bir sebeple müsadere edilemeyeceği, kullanım sahası ve (vakfiyedeki esaslara aykırı davranmadıkça) mütevellileri de değiştirilemiyordu.
İslâm dünyasında önemli bir müessese olarak vakıfların oynadığı rol, çok büyüktür. Bu bakımdan, onun kuruluşu ile ilgili hukukî kaide ve prensipler ortaya konmuştur. Buna göre vakıfların kuruluşu tescil, vasiyet ve fiille olmaktadır ( Ziya Kazıcı, Vakıflar, s. 37-38).
İslâmiyet, kuruluşundan itibaren ulvî ve insanî gayeleri hedef alan her müesseseyi geliştirmeye çalıştığı için vakıfları da faydalı görerek onları teşrî sahasına almıştır. Sadaka, Kurban ve Zekât gibi ictimaî müesseselerin gayesi de fakir ve yoksulları bu sıkıntılarından kurtarmak olduğundan, İslâm'da önemli bir mevkiye sahip kurumlar olarak vaz' edilmişlerdir.
İslâm dünyasında, vakıfların geniş bir şekilde gelişmesinde Hz. Peygamber'in biraz önce bahis ettiğimiz hadisinden başka, bizzat kendisinin de vakıf yapması, önemli bir âmil olmuştur. Hz. Peygamber Medine'de kendisine ait bulunan hurma bahçesini vakfedip hâsılatını "havadis-i dehr"e yani İslâm'ın müdafaasını icab ettirecek hadise ve mübrem ihtiyaçlara tahsis etmiştir. Aynı şekilde Fedek hurmalığını da yolculara vakf ettiğini biliyoruz (Ömer Hilmi Efendi, İthafu'l Ahlaf 10; Ömer Nasuhi bilmen, Istılah, IV, 304).
Hz. Peygamber'in ashabı da O'nun yolunda yürüyerek çeşitli vakıflar kurmak suretiyle insanlığa hizmet ettiler. Nitekim Câbir (r.a) "Ben, Muhacir ve Ensar'dan mal ve kudret sahibi bir kimse bilmem ki vakıf ve tasaddukta bulunmuş olmasın" (Bilmen, a.g.e., IV, 304) diyerek bu durumu belirtmek ister. Bunun içindir ki, Müslüman şehir, kasaba ve köylerde sayısız vakıf vücuda getirilmiştir.

KAYNAKLAR
1. Ahmet Akgündüz- Vakıf Müessesesi- Osmanlı Araştırmaları Vakfı-İst.1996- S.59
2. Ahmet Coşkun-Şah-ı Cihan- F. Sultan Mehmet- Babıali Kültür Yay.-İst.2008-S.175
3. Tarihte İlginç Vakıflar-Vakıflar Gn.Md.Yay.-İst:2012- S.14-65-70
4- Buharî, Vesaya, 22, 28; Eyman, 33;
5)-Müslim Vasiyye, 15, 16
6- Bedayiu's-Sanâyi,
7. Vakıflar genel Müdürlüğü Yayınları- 575 Nolu Vakfiye Defteri
8. İbrahim Ateş-Vakfiyelerde Dua ve Beddualar- Vakıflar Dergisi Ank.1983-S.13.54.24.35.24.34.51.11.
9_(İ. Hümâm, Fethul-kadir, V, 40;                                                                                                                                                        
10- el-Kubeysî, Ahkâmü'l-Vakf, I, 75-78;
11- Şamil İslam Ansiklopedisi,VIII,175;
12-D.İ.B, Dini Kavramlar Sözlüğü,680).
13 Ebû Davud, Vesâyâ,
14; Tirmizî, Ahkâm, 363-
15. Mehmet Şeker-Vakfiyelerin Türk Kültürü Bakımından Özellikleri
16- Prof.Dr. Osman Turan-Seçuklular Tarihi ve Türk İslam Med.-Boğaziçi Yay.İst.1966
17- Beyhâkî, Sünen, IV,160,161
18-İbn Kudame, el-Muğnî, IV, 4).
19)-(Kurtubî, el-Câmi li-Ahkâmi'l-Kur'ân, IV, 132-134;
20- el-Cassâs, Ahkâmü'l-Kur'ân, 1335, II, 18).
21- A. b. Hanbel, Müsned
22- Mâlik, el-Müdevvene
23-; Hamdi Döndüren, İslâm Hukukuna Göre Alım-Satımda Kâr Hadleri,19)
24-(İbn Nüceym, el-Bahru'r-Raik, V, 217).
25)-Serahsî, Mebsut,
26)- (Molla Hüsrev, Düreru'l-Hukkâm, II, 134;
27-Fetâvâ'l-Hindiyye, II, 365).
28)- İbn Âbidin, Reddü'l-Muhtâr, IV, 36
29-(Serahsî, Şerhu's-Siyeri'l kebir,
30-(Ziya Kazıcı, İslâmî ve Sosyal açıdan Vakıflar, İstanbul 1985, 39).
31- Ali Himmet Berki, Vakfa Dair Yazılan Eserlerle Vakfiye ve Benzeri Vesikalarda Geçen Istılah ve Tabirler, 57).
32-(İsmail Hakkı Uzun çarşılı, Osmanlı Devleti Teşkilatına Medhal, 10).
33- Zuhaylî, İs. Fıkıh Ans. VIII, 163).
34- Hukuk İslâmiyye ve Istilâhât-ı Fıkhıyye Kamusu,IV, 321, V
35- Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm Hukuku, 568, 569, 579)
36- Süyûtî  "En-Naklü'l-Mestûr fî Cevazı Kabzı Malûmi'l-Vezâif Bilâ Huzûr
37-.(Hilâl er-Rây,
38- İthaful-ahlaf fi ahkamil evkaf, Ömer Hilmi Ef.
39- İbnül-Emin, Evka
40- İslam Müesseseleri Tarih, Ziya Kazıcı
41- İslam Kültür ve  Medeniyeti, Ziya Kazıcı
41- İslamda Sosyal Dayanışma Müesseseleri, Mehmet Şeker
42- Şafiî, el-Ümm,
43- Ali Haydar, Tertibu's-Sünuf,
44- Ahmet Akgündüz, Vakıf Müessesesi
45-  Osmanlı Vakıfları: Prof. Dr. Ali Sinan Bilgili
46- Vakıf, Hukuk ve Toplum Seminer Bildirileri Nisan 2013, Üsküdar Hazırlayan Merve Akkuş Güvendi
47- Eski Vakıf Hukuku, Eraslan Özkaya
48- Dib, İslam Ans. İlgili madde
49-Mukayeseli İslam Hukuku, Hayrettin Karaman
50- Şerhul Hidaye

Balkıca

Döviz

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...