YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 525. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

EF'ÂL-İ MÜKELLEFİN (IV)

2)- VÂCİB
Delili zanni ile sabit olan hükümlerdir. Yani nassın lafız veya manasından birisinin kesin olmamasıdır. Buna Hanefiler, Vacip;” diye tesmiye etmişlerdir. Çünkü onlara göre, fârz ve vâcip birbirinden farklı anlam taşır. Vâcip: Allah ve Resulünün, yükümlü Müslümandan yapılmasını bağlayıcı bir şekilde istediği, fakat hakkındaki bu bağlayıcılığın zannî delil ile sabit olduğu fiildir.
Buna göre vâcibin kesinliği, farzın kesinliğinden daha azdır. Bu yüzden şer'î bir işte farz terk edilirse bu iş bâtıl olur. Nitekim Arafa'ta vakfe yapmayanın haccı batıl olur. Çünkü vakfe farzdır. Fakat bir kimse Safâ ile Merve arasında sa'yi terk etse, haccı bâtıl olmaz. Bunun, kurban kesme cezasıyla telafisi mümkündür.
Yine namazda Kıraatı tamamen terk namazı geçersiz kılar. Çünkü namazda Kur'ân'dan bir parça okunması kesin delille sabittir. Âyette: "O halde Kur'ân'dan kolayınıza geleni okuyun"(Müzemmil, 20). Buyurulur.
Fakat Fatiha Sûresinin okunmamış olması tek başına namazı bozan bir sebep değildir. Bu sûre okunmamış olursa, namaz mekruh olmakla birlikte yine geçerlidir. Sonunda yanılma secdesi yapılarak bu eksiklik giderilmeye çalışılır. Çünkü namazda Fatiha'nın okunmasının hükmü zannî bir delil ile sabittir ki " Fatiha suresini okumayanın namazı yoktur" (Tirmizî, Mevâkitü's Salât, 69,115; İbn Mâce, İkâmet, II) hadisidir.
Bu hadisin sâbit oluşu, haber-i vahid olması bakımındandır. Diğer yandan da "Fâtiha okunmaksızın kılınan namaz geçerli değildir" anlamına gelebileceği gibi "Böyle bir namaz tam ve mükemmel olmaz" anlamına da alınabilir. Bu, hükme delaleti yönünden de zannidir.

Vacibin iki yönü vardır
a)- Lafız kesin, ama mana zanni olur: Kevser suresinde nahr’ın kurbana, Salatın da Bayram namazına delaleti gibi.
b)- Mananın kesin, lafzın zanni olduğuna misal: Namazda ka’delerde tahıyyat ve vitirde Kunut duaları okumak gibi. Burada mana yani Peygamberimizin bunları okuduğu kesindir. Ancak hangi lafızlarla okuduğu hakkında rivayetler muhtelif ve haberi ahattır. O itibarla Ettahıyyatü ve kunut dualarının lafızları mezhepler arasında değişik okunur. Şu kadar var ki Efendimizin her halükarda tahiyyat ve kunut duası okuduğu müttefakun aleyhtir.
Fakat Elmalı, meseleye şöyle bir izahat getirmektedir: Vâcib; sübûtu kat'i ve delâleti zannı olan delille sabit olur. Bu delil te'vile uğramış âyet veya hadis şeklinde olabilir. Mesela: Kur'ân-ı Kerim'de:"Namaz kıl, kurban kes" (Kevser, 2) buyurulur. Burada, bayram namazı kılma ve kurban kesme emrinin muhâtabı Hz. Peygamberdir. Yani bunlar Hz. Peygamber için farz hükmünde olur. Ancak emrin, diğer müslümanları kapsadığı kesin değildir. Böylece sünnetten daha kuvvetli, fakat ayetteki delâletin kesin olmaması yüzünden farz derecesine ulaşmayan bir emir çeşidi ortaya çıkmış olur ki buna vâcib denir (Elmalılı, VIII/, 6200 ).

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...