YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 297. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

TABİİN DEVRİNİN ALLAMESİ HASAN-I BASRÎ (21/641-110/728)
(XV)

Bazı Valilerle yakınlığı
Basra’ya vali tayin edilen Bişr ibn Mervân’ı ziyarete gitmiş ve Bişr’in “Zekâtımızı, sultana mı, yoksa fukaraya mı verelim?” sorusuna:“Hangisine verirsen, zekâtını yerine getirmiş olursun.” cevabını vermiştir. Bunun üzerine vali, “Bazı kimselerin itibar kazanması sebepsiz değil.” diyerek, memnuniyetini izhar etmiştir. Sonra, Bişr’i ölüm döşeğindeyken de ziyaret etmiş ve cenazesinde bulunmuştur.
Irak valisi Mesleme ibn Abdilmelik, Hasen’in şahsiyetini beğeniyor ve halktan, onun meziyetlerini dinlemek istiyordu. Hatta bir konuşmasında, “İçinizde böyle biri varken, bir kavim nasıl dalâlete düşer?” diyerek, Hasen hakkındaki hayranlığını dile getirmiştir. Bir gün Haseni Basri, onu “Minberden indiğin zaman, söylediğinle amel et!” şeklinde ikaz etmiştir. Mesleme ona bir cübbe ve güzel bir elbise hediye göndermiş ve Hasen de onları kabul etmiştir.
Irak valileri içinde, Hasen’in İbn Hubeyre ile konuşması ve Haccâc’la mücadelesinin, ilim ve siyaset tarihinde önemli bir yeri vardır. Onun için, bunların üzerinde biraz durulacaktır.
Yezîd ibn Abdilmelik’in halifeliği devrinde, Ömer ibn Hubeyre el-Fezârî, 103/721 senesinde Irak’a vali oldu. Makamına geçtikten sonra, Hasan-ı Basrî, Muhammed ibn Sîrîn ve Şa’bî’yi huzuruna çağırdı. Yezîd’in halifeliğini, kendisinin yeni görevini ve Halife’nin memuru olduğunu hatırlattıktan sonra; halifeden gelen emirler karşısında, nasıl davranması gerektiği ile ilgili olarak, onların görüşlerini almak istedi. Bunun üzerine İbn Sîrîn ve Şa’bî, fikirlerini kapalı bir şekilde arzettiler. Sonra vali, onun görüşünü sordu. O da:
“Ey İbn Hubeyre, Yezîd hakkında Allah’tan kork ve Allah hakkında Yezîd’ten korkma; şüphesiz Allah seni Yezîd’ten korur. Halbuki Yezîd seni Allah’tan koruyamaz. Cenab-ı Hakk’ın bir melek göndererek, seni tahtından uzaklaştırması ve geniş sarayından çıkarıp, dar kabrine sokması pek uzak değildir. Sonra şunu unutma ki, seni orada ancak sâlih amellerin kurtaracaktır. Ey İbn Hubeyre, şayet Allah’a âsi olursan hâlin bu! Allah, bu saltanatı onun dinine ve kullarına yardımcı (bir vasıta) kıldı. O halde, Allah’ın verdiği bu otorite ile Allah’ın dinine ve kullarına sakın zulmetme. Zira Yaratan’a isyan söz konusu olduğu yerde, mahlûka itâat yoktur.”
Bu cevabı, yorum istemeyecek kadar açıktır. Onu, beldesinin imâmı yapan unsurlardan biri de işte bu cesaretiydi. İhyâ’da bu olaya daha geniş bir şekilde yer verilmiştir.
Haseni Basri, Kur’ân-ı Kerîm ve sünnet ile sahâbenin yaşayışına muhalif, her fikir ve hareketin karşısına çıkmış; ancak tenkidini, bazı esaslara bağlı kalarak yapmıştır. Bu esasların neler olduğu, ileride görülecektir.
Hasen, idareyi, özellikle, Haccâc’ın idaresini tenkit ediyordu. Yukarıda da sözü edildiği gibi Haccâc; kuvvetli siyasî ve idarî teşkilatıyla, âdeta nifak yatağı olan Irak’ı disiplin altına almıştı; ama bu arada, çok kan dökmüş ve zulmetmişti.
Talebesinden Eyyûb’un bildirdiğine göre, Haccâc, kaç defa Hasen’i öldürmek istemişse de Allah, Haccâc’ın şerrinden onu korumuştur. Ve bir defa, Ali ibn Zeyd’in evinde, iki sene gizlenmek zorunda kalmıştır. Murtazâ’nın naklinde de Hasen, Haccâc’ın yaptırdığı köşkü gezerken gördüm, “Ey habîslerin en habîsi ve fâsıkların en fâsıkı!” demiş ve bu sözler, Haccâc’ın kulağına ulaşınca; o da Hasen’i çağırmış ve ona, “Hazret-i Ali ve Hazret-i Osmân hakkında ne dersin?” sorusunu yöneltmiş; Hasen, “Senden daha şer olanın yanında, benden daha hayırlı olanın sözünü söylüyorum.” cevabını vererek, şu mealdeki âyetleri okumuştur:
“Firavun dedi ki: Öyleyse geçmiş asırlar halkının hâli nedir? Ölümden sonra, saâdette midirler, şekâvette midirler?). (Mûsa cevaben) dedi ki: Onların ilmi, Rabbimin katında bir kitaptadır. Rabbim hata etmez ve unutmaz.”
Buna göre Hasen, Mü’minin, bir münkeri, tam bir açıklıkla şer bir idareciye karşı söyliyerek, nefsini zelil etmesinin câiz olmadığını; çünkü onların kılıçlarının, daima söylenecek sözlerin üstünde olduğunu, beyan etmiştir.

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...