YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 29. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

YEZİDÎLİK VE YEZİDİLER
( III )  

Kültürleri

*Yezidî'nin çocuğuna kirvelik yapan, bu çocuğun annesinin kardeşi sayılır, çocuğun babasına düşen de ölünceye kadar bu kirveyi savunmaktır.
Kendilerine has bayramları vardır. Miladi yılbaşı günü, Erbain Bayramı, Kurban Bayramı, Cemaat Bayramı, Yezid Bayra­mı, Hıdrellez Bayramı, Bülend Bayramı gibi.
*Çerağ (mum) söndürme adı altında düzenledikleri gecelerde, kendi mahremleriyle bile cinsî münasebet (ensest ilişki) lerde bulunurlar.
*Hıristiyanlığa hürmet ederler. Çünkü ondan vaftiz hususunu almışlardır. Çocuğu Aynelbeyda denen bir pınara götürürler ve orada vaftiz ederler. Bir hafta sonra da o çocuğu Şeyh Adiy'in kabri yanındaki Zemzem'e üç kere daldırırlar .Sonra yüksek sesle bu çocuğun Tavus Melek dedikleri İblis'e inanan bir Yezidî olmasını dilerler.
*Yezidîler, yeni doğan çocuklarını hemen sünnet ettirirler.
*Şeyh Adiy, Şeyh Şemseddin, Şeyh Ha­san ve Abdülkadir Geylanî'nin merkad ve kabirlerini ziyaret ederler; kabirlere mum yakarlar ve hizmetli tayin ederler.
*Bir Yezidî erkek, altı kadınla evlenebilir. Evlenme gelini kaçırmakla olur. Kaçırmadan sonra iki tarafın ana ve babalan gelir ve meseleyi çözüme bağlarlar.

Totemleri

*Yemin ederken Sultan Yezid'in eteğine yemin ederler.
Yezid, Adiy ve îblis takdis edilmiştir.
*Koyu mavi (lacivert) elbise giyilmez. Çünkü Tavusun rengidir.
*Helaya girilmez, hamamda yıkanılmaz. Hamam ve helalar şeytanların oturdukları yerlerdir.
*Şeytan, kaytan (ip), satt (sel), şer (kötülük), mel'un (lanetli), lanet ve nal kelimeleri söylenilmez.
*Sınıfların (mir, baba, şeyh, fakir, kavval, şeyhler, pir, kuçek, mürid) birbirlerinden evlenmesi yasaktır ve birinden diğerine geçmek de mümkün değildir.
Şarap Hz. İsa'nın hakiki kanıdır. Şarap içerken bunun bir damlasının bile yere düşmemesine veya sakala bulaşmamasına dikkat ederler.
*Şiilerde secde mahallinde Kerbela taşı icap ettiği gibi; Yezidiler de ” Bera'et” denilen Şeyh Adiy zaviyesinden alınan topraktan yapılma ve küre şeklindeki bir cismi teberrüken ceblerinde taşırlar.
*Yezidî öldüğünde bu toprak onun ağzına konmak zorundadır, aksi takdirde kâfir olarak ölmüş olur.
*Özellikle horoz kutsaldır. Melek Tavus'un Adiy bin Musafir tarafından tunçtan yapılan dört heykeli horoz şeklindedir.

Hiyerarşik Yapıları

Yezidîler kendi içlerinde sekiz sınıfa ayrılırlar. Bu sınıflar, yukarıdan aşağıya doğru: Mir, Baba Şeyh, Fakir, Kavval, Şeyhler, Pir, Kuçek ve Mürid adlarını taşır.
*Yezidî inanışına göre Şeyh Hadi, dünyadaki görevini tamamladıktan sonra yerine Hala Mira kabilesinden Berekat'ı bırakmıştır. O günden bu güne, bu kabileden birisi Mir seçilir.
*Mir, din işleriyle uğraşır. Bu kabile üyeleri başka kabile ve sınıflardan kız alıp vermezler. Mir, her tür dünya işinde de tek söz sahibidir.
*Baba Şeyhlik, Yezidilerin en yüksek fetva makamıdır. Mir bulunmadığı zaman ona Baba Şeyh vekâlet eder. Baba Şeyh saç ve sakalını hiç kesmez, baştan ayağa beyaz elbise giyer. Baba Şeyhler yalnız Şeyh Fahreddin'in soyundan gelenler arasından seçilir. Vaaz, telkin, nasihat ve aileler arası uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir. Sürekli olarak Yezidîler arasında dolaşır, sırtlarına giydikleri hırkaları ölünceye kadar çıkarmazlar. Boyunlarına meftul denen bir tasma takarlar.
*Fakir olabilmek için, zaruri haller dışında tek kıl bile kesmemiş olmak şarttır.
* Kavvallar, Adiy bin Musafir'in türbesi çevresinde oturan görevlilerdir. Bunlar yılda bir kez Yezidî köylerini dolaşır, yanlarında taşıdıkları Melek Tavus heykellerini öptürerek ve çevresinde tavaf ettirerek hac görevini yapamayanlara bu görevi eda etmelerini sağlarlar. Bu hizmetlerinin bedeli, yanlarında bulundurdukları kutsal testilere (şerbık) sadaka konularak ödenir.
* Adani, Şemsani ve Katani kabilelerinin üyeleri Şeyhler sınıfını oluşturur. Bunlar okuma-yazma işleriyle uğraşır, irşad eder, cenaze törenlerini yönetirler. Beyaz cübbelerinin üstüne siyah bir külah ve kırmızı bir kuşak takarlar. Zekât toplama ve dağıtma işini yönetmek şeyhlerin görevidir.
Pirler, Yezidîlere yol gösteren yaşlılardır. Hacca gelenlerin yiyecek, içecek ve diğer ihtiyaçlarının karşılanması pirlerin görevidir.
* Adiy'in türbesine bekçilik edenlerin başkanlarına Kuçek denir. Bunlar da Kavallar gibi Melek Tavus heykelleriyle köyleri dolaşırlar.
*Yezidîlerin en alt sınıfını oluşturan Müridler, çiftçilikle uğraşan köylülerdir. Ancak kendi sınıflarından kimselerle evlenebilirler. Başlıca görevleri, "efendilerimiz" dedikleri üst sınıflara hizmet etmek ve vergi vermektir. Yezidîlerde son derece katı olan bu sınıflar arasında geçiş imkânsızdır.
*Sınıfların birbirlerinden evlenmesi yasaktır ve birinden diğerine geçmek de mümkün değildir.
                                                                        
VEL-HÂSIL:

Yezidîliğin yayıldığı bölgeler; Zerdüştlük, Putperestlik, Tabiata tapma, Yahudilik, Hıristiyanlık gibi birçok dinlerin daha önce yayılmış olduğu yerlerdir. Asuri, Babil ve Sümerlerin ilahlarına bağlı olanların da bulunduğu bölgede, hep bu akide ve dinlerden bir şeyler alan Yezidîlerin, ayrıca cehaletleri ve okuma yazma bilmemeleri İslâm dininden daha fazla uzaklaşmalarına yol açmıştır.
Balkıca

Döviz

 

 

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...