YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 28. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

YEZİDÎLİK VE YEZİDİLER
( II )

   İnançları

*Yezidîlerin inançlarının temeli, Kerbelâ’da Hz. Hüseyin’in şahadetine kadar gider. Buradan hareket eden Şiiler, fanatik davranıp Yezid'i lânetlemeye, başlamışlardı. (Fizikteki “etki-tepki” kanunu gereği bir taraftaki aşırılık öbür taraftaki başka bir zıt aşırılığı doğurmuştu:  İşte bir grup insan da Yezid'i sevmişler ve lanetlenmesine karşı çıkmışlardır.)
*Yezidiler, İblisin lanetlenmesinin Kur'an'ın aslında olmadığını, Müslümanlar tarafından sonradan eklendiğini ileri sürmüşlerdir. Böylece Şeytana lanet edilen ayetleri inkâr etmişlerdir. (Enteresandır Şiiler de: “ Kur’an’da Ehli beyt ile ilgili ayetler var idi, ama Hz. Ebu Bekir tarafından çıkarılmıştır.” Diye iddia ederler. Yani, etki-tepki, var-yok; Siyah-beyaz gibi iki aşırı uç.)
*Sonra bu inkârda hızlarını alamayıp İblis'i takdise bile gitmişlerdir. (Minareyi çaldılar, şimdi kılıf hazırlıyorlar dikkat!) Sebebi: İblis, Âdem’e secde etmemekle, Rabbının kendisinden başkasına secde edilmemesi emrini melekler unuttuğu halde, o, unutmamış; muvahhid ( Allah’tan başkasına tapmama) özelliğini (güya) korumuştur. Çünkü Âdem’e secde emri bir imtihandı, İblis bu imtihanı geçmekle Muvahhidlerin başı olmuştur. Allah, bunun karşılığı olarak kendisini meleklerin tavusu ve başkanı yapmıştır.(!?)
*Haşir ve Neşir, Sincar Dağı'ndaki Batat köyünde olacaktır. İnsanları muhasebe edecek olan Şeyh Adiy'in önüne teraziler konacak ve sonunda kendi cemaatini Cennet'e koyacaktır.
*Mushaf-u Reş (Siyah Kitapları) vardır. Mezhebin emir ve doktrinleri bu kitapta yazılıdır. Buna göre şehadet kelimeleri şöyledir: Eşhedü Vahid Allah, Sultan Yezid Habibullah.
*Mecusiler ve putperestlerden de etkilenerek Yezid'i, İlah mertebesine yükselttiler. İş buna göre sistem: “Allah-Yezid-Adiy” şeklindedir.
Yezidîler, Hulul ( Allah’ın insana girmesi), Tenasüh (Reenkarnasyon = ruh göçü) ve Vahdet-i Vücudu (Âlem = Tanrı) kabul ederler.

Emir v Yasakları

*Yezidilik'te başlıca dinî emirler namaz, oruç, hac ve zekâttan oluşur. Namaz, doğuş ve batışı arasında güneşe doğru yönelerek yerine getirilir.
*Namaz gizli olarak yapılır. Başkalarının yanında ibadet etmek zorunda kalınırsa, eller güneşe karşı çevrilerek yüze sürmekle ifa edilmiş olur.
*Abdest, yalnız eller ve yüz yıkanarak abdest alınır.
* Özel ve genel olmak üzere iki tür oruç vardır:
a)Özel oruç, yalnız din adamları tarafından tutulur. Bu oruç; Aralık ve Temmuz aylarında yirmişer ve arkasından Şeyh Adiy'in türbesine yapılan ziyaret sırasında da kırk gün olmak üzere toplam seksen gündür. b)Genel oruç, her Yezidînin, Yezid'in doğum günleri olan aralık ayı başında tuttuğu üç günlük oruçtur.
*Oruç, sabahleyin güneş doğmadan hemen önce başlar, güneş batınca sona erer.
*Gün boyu yemek içmek yasaktır; ancak bir ikram edilmesi durumunda geri çevrilmez, yenilir-içilir. Ayrıca Hızır-İlyas için üç gün oruç tutmak da bir gelenektir.
*Yezidiler, güneş doğarken ve batarken ona yönelerek dua ederler; sonra toprağı öper, elindeki toprağı yüzüne sürerler. Uykudan önce ve sonra yaptıkları duaları vardır.
*Hac, 23-30 Eylül arasında Adiy bin Musafir'in Laleş'teki türbesine yapılan ziyarettir.
*Yezidîlerin en alt tabakasını oluşturan müritlere mahsus bir görev olan zekâtın  % 10'unu Şeyhlere, % 5'ini Pir'e, % 2,5'uğunu da fakir'e vermek zorunludur.
*Marul, lahana, bakla, kabak, fasulye; tavus eti, tavuk, balık, ceylan ve domuz eti de haramdır.
*Bıyık kesmek haram olduğundan dikkati çekecek şekilde uzatırlar.
*Okumak ve yazmak dini yönden haramdır. Ezberlemekle yetinirler; bu nedenle bunlarda cehalet ve ümmîlik yaygındır.

Kitapları

İki mukaddes kitapları vardır. Bunlardan el-Cilve, Allah'ın sıfat ve emirlerinden söz eder, Mushaf-ı Reş ise varlık, meleklerin yaratılışı, Yezidîliğin gelişme ve tarihini ihtiva eder. Kitaplarında şöyle denilmektedir: "Hademelerimin size telkin etliklerini yeri­ne getirin ve Yahudiler, Hıristiyanlar ve Müslümanlar gibi ecnebilere hiçbir şey aç­mayın; çünkü onlar benim emirlerimin ne olduğunu bilmezler. Onlara kitaplarınızı da teslim etmeyin, çünkü sizin bilmediğiniz yerde onu değiştirebilirler."
Yezidîliğ'in temel kitapları olan Kitabu'l-Cilve ile Mushaf-ı Reş (Kara Kitap), Şeyh Adiy'e isnad ediliyorsa da, araştırmalar bunların çok sonraları yazıldığını ortaya koymuştur. Şeyh Adiy'in ölümünden sonra yerine geçen Şeyh Hasan döneminde, özelikle Şiilerin Yezid bin Muaviye'ye saldırmalarına ve lânetlenmelerine karşılık Şeyh Adiy'in izleyicileri Yezid'i savunma adına sünnîliği kötüye kullanarak hem Yezid, hem de Şeyh Adiy hakkında aşırı inançlar geliştirdiler. Bu inançlar zamanla Şeyh Adiy ve Yezid'in insanüstü varlıklar olduğunu savunan Yezidîlik'in temel inançlarını oluşturdu.


Yaşadıkları Yerler

Son derece değişik inanç ve gelenekleriyle köylerde yaşamayı tercih eden ve şehirlere yerleşmekten korkan Yezidîler, bugün, Suriye, Türkiye (Mardin'in Midyat, Urfa'nın Viranşehir, Siirt'in Kurtalan, Beşiri ve Batman ilçe ve köylerinde), İran, Rusya (Tiflis, Bakü, Batum ve Erivan'ın köylerinde) ve Irak'ta (Şingal veya Sincar dağlarında) yaygın olarak hayat sürerler.

 

Bunlardan bazıları gruplar halinde Lübnan, Batı Almanya ve Belçika'da yaşarlar. Sayılan 350-400 bin civarında olan Yezidîlerin 70 bini Irak'ta, 10 bini Türkiye'de, geri kalanı diğer ülkelerde yaşarlar. Bununla beraber tamamı Emevi Evine bağlıdırlar. Daha ziyade Kürttürler; ancak bazıları da Arap asıllıdır.

Balkıca

Döviz

 

 

 

 

 

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...