YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 27. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

YEZİDÎLİK VE YEZİDİLER
( I )

Bu da ne? Kim bunlar? Demezsiniz her halde. En azından duymuşluğunuz vardır. Çünkü komşularımız Irak ve Suriye topraklarında IŞİD belası ortaya çıkınca, iki-üç ay önce, yüz binin üzerinde YEZİDİ (veya Ezdi) sınırlarımızdan girerek Türkiye’ye sığınma zorunda kalmışlardır. Adeta bir insanlık dramı yaşanmıştır. Tabii ki Türkiyemiz de onları bağrına basmıştır.
İşte bu vesile ile konumuz: (her zaman olduğu gibi )İslami ölçüler ve Mezhepler Tarihi perspektifinden “Yezidilik ve Yezidiler” olacaktır. Kimlikleri, neden ve ne zaman, nerede ve nasıl ortaya çıktıkları, inançları, ibadet ve kültürleri nedir? Köşemizin elverdiği ölçüde bunları, ayrı ayrı başlıklar altında, anlatmaya çalışacağız.
Yezidilik, İslâm dışı, bozuk bir akım. Yezidiler, halk arasında şeytana tapanlar (şeytan perest, abade-i iblis) ve çerağ (mum) söndürenler olarak adlandırılır.

Tarihçesi

Yezidilik'in ortaya çıkışı ve ismi konusunda mezhepler tarihine ait eserlerde değişik görüşler öne sürülür.
* Bir görüş, Yezidî adlandırmasının Haricilik'in İbâdîlik kolundan ayrıldığı söylenen Yezid bin Ebi Üneys'ten geldiğini ve bu nedenle topluluğa Yezîdi denildiğini savunur.
* Diğer bir görüşe göre Yezidî adı, eski İran inançlarındaki iyilik tanrısı İzd ya da Yezdan kelimesinden gelmektedir. Yezidîlik de İran ve Asur inanç öğelerinin karışmasından ortaya çıkmıştır.
*Çağdaş araştırmacılar da Yezidîlik'i doğrudan Şeyh Adiy ile ilişkilendirmektedir.

Adiy bin Müsafir

Abbasiler'in takibinden ilk kaçanlardandı. Ümeyye oğullarından Mervan bin Hakem'in soyundandır. Lakabı Şerefuddin Ebu'l-Fedail olan Adiy, tasavvufu, Şeyh Abdülkadir Geylani'den öğrendi. Miladi 1073 yılında doğdu, 90 yıl yaşadı ve Irak'ın Seyhan bölgesinde öldü.
Şeyh Adiy,  döneminde büyük ün kazanmış bir mutasavvıftır. Bölge halkını irşad amacıyla Lübnan'dan Hakkâri’ye gelmiş, ölüm yeri olan Laleş'te bir zaviye kurmuştur. Düşünce ve inançları bütünüyle sünnî Müslümanlık sınırları içinde kalmış, kendisinin hadis ehlinden ve selef mezhebinden olduğunu söylemiştir. İtikadu Ehli's-Sünne ve'l-Cemaa isimli eserinde sünnî Müslümanların inançlarını ve bunların kurtulan topluluk (fırka-i naciye) olduğunu savunur
M. 1154 yılında doğan Şeyh Hasan zamanında Yezidî fırkası, Yezid ve Adiy bin Müsafir'e olan sevgisini, hem bunlara hem de İblis'e takdis haline dönüştürmüştür. El-Celve –Li Ashâbi'l-Halvâ, Minhacü'l İman ve Hidayetü'l-Ashab kitaplarını telif ettikten sonra M. 1246'da ölen Şeyh Hasanın adı bazı Yezidiler tarafından kelime-i şehadetle zikredilir olmuştur.
Yezidîlik, H.132 tarihinde Irak'ın kuzeyinde meydana gelen Büyük  Zapsu savaşında Emeviler’in, Abbasiler karşısında yenilgiye uğrayarak, dağılması üzerine peydah olmuş sapık bir fırkadır Başlangıçta: Emeviler'in üstünlüğünü yeniden sağlamak için siyasi bir hareket olarak ortaya çıkmış, daha sonra ise çevre ve cehalet nedeniyle Yezid ile İblis'i takdis (yüceltme) derecesine varan çok yanlış bir yola girmiştir. Bu fırka, Şeytan'a "Melek Tavus" adı vermiş; keza Azrail'i de takdis etmiştir.
Moğollara, Selçuklulara ve Fatimilere karşı savaşmışlar ve onlardan gördükleri baskı sonucu fırkalarında gizlilik başlamıştır. Bu sonucunda Şeyh Zeyneddin Ebul-Mehasin ortaya çıkmıştır. Adiy Ebu'l-Berekat'ın kardeşinin soyundan olan Zeyneddin, Yezidîlerin Şam bölgesi emiri oldu. Ancak taraftarlannın çoğalmasıyla tehlikesinin arttığını gören Seyfuddevle Kalavun, onu tutuklayarak ölünceye kadar hapsetti.
Kendisinden sonra gelen oğlu İzzeddin de Şam'ı merkez edindi. Emiru'l Ümera lakabıyla ün yaptı. Bir Emevi ayaklanması düzenlemek isteyince tutuklandı ve babası gibi o da hapiste öldü (H. 731).
O zamanın hükümdarlarının tenkillerine (cezalandırmalarına) rağmen Yezidîlik devam etti. Irak'ın Seyhan bölgesi önemli merkezleri olma özelliğini sürdürdü. Bu fırkanın en bariz alametlerinden biri ( bütün marjinal akımlarda olduğu gibi) kendi topluluklarının sırlarını saklamaya gösterdikleri dikkattir.
Fırkanın en son başkanı Prens Bayezid Emevi, 1969 yılında Bağdat'ta Yezidî Dava Bürosu açma izni aldı. Halen bu büro Reşid Caddesi'nde faaliyet göstermektedir. Büronun amacı, Emevi-Yezidî fırkasının Arapçı-lığını diriltmek; özet olarak Kavmiyetçilik davasını güçlendirmektir. Sloganları: "Emevi Kavmiyetçiliği, Yezidîlik Akidesi"dir. Son Başkanları da Seyhan Emin Prens Tahsin bin Said'dir.

Yezidiliğin Geçirdiği Evreler

a) Birinci dönem: Emevi yanlısı siyasi bir hareket idi. Hz. Muaviye'nin Oğlu Yezid'i sevmekle noktalandı.
b) İkinci dönem: Bu hareket Şeyh Adiy bin Müsafir el-Emevi zamanında Adevi tarikatı haline dönüştü.
c) Üçüncü dönem: Şeyh Hasan 6 yıl süre ile inzivaya çekildikten sonra, telif ettiği birkaç kitapla birlikte İslâm dinine muhalif bir şeklide ortaya çıkıverdi. Yezidîlik başka bir aşamaya geldi.
d) Dördüncü dönem: İslâm'dan tamamen ayrılıp okuma yazmayı haram gördüler ve mezheplerine bozuk ve batıl inançları soktular. Şu anda da sapık bir konumdadırlar.

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...