YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 238. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

İSLAMDA ZEKÂT MÜESSESESİ VE EHEMMİYETİ (9)

III. BÖLÜM
ZEKÂT’A TABİ MALLAR
Bunlar; açık (zâhire) ve gizli (bâtıne) olması itibariyle iki kategoriye ayrılır.

A)- EMVÂL-İ ZÂHİRA
Görünen ve tesbiti kabil olan mallardır. Bazı toprak mahsulleri, madenler, yer altından çıkartılan defineler ve gümrüklerden geçen ticaret malları gibi.

1)- Toprak Mahsulleri
Arazi-i Öşriye o topraktır ki: Fetih edilip, tav’an (kendi istekleriyle) Müslüman olan ahalisine veya kahren (zorla-savaşarak) fetih ile İslam mücahitlerine temlik edilmiştir.

a)-  Öşrün Meşruiyeti
*Toprak mahsullerinden alınan bu zekâta; öşür denilir ki kitap sünnet ve icma ile sabittir. Nitekim ayetlerde:       
**" وَآتُواْ حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ = Tarım ürünlerinden hasat zamanı (yoksulun) hakkını verin" (En'âm, 141);                                                                                                                                             
** يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَنفِقُواْ مِن طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُم مِّنَ الأَرْضِ وَلاَ تَيَمَّمُواْ الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنفِقُونَ وَلَسْتُم بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَن تُغْمِضُواْ فِيه وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ   = Ey iman edenler! Kazandıklarınızın iyilerinden ve rızık olarak yerden size çıkardıklarımızdan hayra harcayın. Size verilse, gözünüzü yummadan alamayacağınız kötü malı, hayır diye vermeye kalkışmayın. Biliniz ki Allah zengindir, övgüye lâyıktır. Kazandıklarınızın ve sizin için yerden çıkardıklarımızın helâl ve temiz olanlarından Allah için harcayın.” buyurulmaktadır. ( Bakara, 267).
***Bir Hadiste ise şöyle buyurulur: "Toprağın çıkardığı şeylerde öşür vardır" ( Zeylaî, age, II, 384). 
**** Bütün Ehli Sünnet mezheplerinin ulaması, öşrün farz olduğu hususunda en ufak bir ihtilafa düşmemişlerdir.

b)- Öşrün Farz Olmasının Şartları
1)- Senenin çoğunda mahsul, yağmur ve nehir suyu ile sulanmış olacak. Dolap, artezyen ile veya Belediye ve sulama birliğine para vererek sulanıyorsa öşür yarıya düşer. Her ikisiyle de sulanıyorsa hüküm çoğa göredir.
2)- Topraktan kaldırılan mahsulde öşrün tahakkuk etmesi için Dört mezhebin görüşü şunlardır:
a)- İmamı azama göre: Topraktan kalkan ve mali değeri olan - me’kül veya gayri me’kül-  her ürün. Hububat ve meyve-sebzeler ile pamuk gibi. Yonca, ot ve kamış gibi değersiz şeylerin öşrü olmaz. Bunlar mali bir değer taşırsa onlara da öşür lazım gelir.
b)- . İmameyn ve Şafii ile Malikiye göre: Bir yıl muhafaza edilip dayanabilen gıda ürünü olacak. Bakliyat ve tahıllar gibi. Şafiiye göre meyvalardan sadece hurma ve üzüme öşür taalluk eder.
c)- Hanbeliye göre: Ölçülebilen, kurutulabilen dayanıklı bütün toprak ürünleri öşre tabidir. Yani önceki iki maddenin toplam versiyonu.
Şu halde: İmameynden gayrı bütün Hanefi fukahası ve sonra gelen ulamanın kahir ekseriyeti, günümüz ulamas da dahil,  öşrün farz olmasında İmamı azamın kıstasıyla hüküm ve amel etmişlerdir. Sebep olarak; her devirde geçerli objektif bir prensip olmasını göstermişlerdir. Müfta bih olan da budur. (Diy.İlmihali,I, 445)
3-) İstihsal edilen ürünün hepsi birden helak olmuş olmayacak. O takdirde öşür sukut eder. Ancak Bir kısmı helaktan kurtulur ise onun öşrü verilir sadece.

c)- Öşürde Yıllanma yoktur
.*Toprak ürünlerinde bir yıl süre geçmiş olma şartı aranmamıştır. Çünkü bir yılda, birden çok ürün alınabilen topraklar da vardır.
Yıllanma şartı olan mallarla, şart olmayanlar arasındaki farkı, İbn Kudâme (ö. 620) şöyle açıklar:
*"Bir yıl geçmesi şartına bağlı olan mallar, gelişmesi için elde bulundurulan ve saklanan mallardır. Hayvan, sütü ve yavrulaması için bulundurulur. Ticaret malları, kâr amacıyla saklanır. Nakit paralar da böyledir. Bunların üzerinden bir yıl geçmesi şartı konulmuştur.
*Böylece zekâtının kârdan çıkması amaçlanır. Çünkü bu daha kolay olup, malın tükenmemesini ve yoksullara yardımın sürekliliğini sağlar.
Toprak ürünleri ve meyvalar toplandığı zaman gelişmesini tamamlamış olur. Bundan sonra artık gelişmeye değil değişmeye (çürüme-bozulmaya) doğru gider" ( el-Muğnî, I, 625).

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...