YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 178. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

ÖNDER ŞAHSİYETLER-III

İMAM-I MATÜRİDİ
(IV)

g-)Matüridiyye Mezhebinin Gelişmesi

 Matüridiyye mezhebini geliştiren ve zirvesine çıkaran alim Ebul-Mu'in Meymun b. Muhammed en-Nesefi'dir (417-508/1024-1115). Matûridiyye'nin yetiştirdiği en büyük kelamcıdır. Nesefi, İmam Matüridi'nin görüşlerine (Mukallidin imanı hakkındaki görüşü hariç) bağlı kalmıştır. Eş'ari kelamında Ebu Bekir el-Bakıllani (v. 403/1013) ve Gazzali (505/1111)'nin değeri ne ise Matüridi kelamında da, Nesefi'nin yeri de aynıdır. Matüridi'nin kitablarının özellikle Kitâbü't-Tevhîdinin iyi anlaşılması için Nesefi'nin Tabsiratül-Edille, isimli kitabı bir anahtar mesabesindedir.Nesefi'nin diğer  kitablarının ismi "et-Temhid li-Kavaidi't-Tevhid" ve “ Bahrul-Kelâm fi Akaidi Ehli'l İslâm” dır.
Matüridiyye kelâmına hizmet eden başka Nesefîler de yetişmiştir. Nesef, Semerkant ile Ceyhun nehri arasında bulunan bir şehirdir. Ortaçağda bu şehirde İslâmî ilimlerin her dalında eser telif etmiş pek çok alim çıkmıştır.. Ebu Hafs Necmeddin Ömer en-Nesefi (v. 537/1142) Ebul-Muin Burhanuddin en-Nesefi (508/1115) Ebul-Berekat en-Nesefi (Ö.711/1313), Matüridiyye mezhebine hizmet eden büyük âlimlerdendir. Bu sonuncusunun "Medariku't-Tenzil ve Hakaiku't Te'vil" isimli tefsiri. pek meşhurdur. Tefsirin muhtelif yerlerinde Matüridî  kelâmına ait görüşler yer alır.

Yine Maturidinin  muasırları olan: Hakim Es-Semerkandi (340),Ali b.Said.Er-Rustuğfeni(345),El-Pezdevi 390),Ebu’l-Leys El-Buhari  gibi  daha pek çok ulama-i kiram ile Maturidinin  talebesi bulunan nice zevat  ve sonradan gelen Hanefiler,bu mezhebi Türkistan,Kazan Buhara,Afganistan ve Pencap,Kaşgar, Orta Asya,Hindistan, Uzak doğu, Anadolu,Balkanlar gibi İslam Coğrafyasının Çoğuna ulaştırmışlardır.
Ceyhun nehrinin kuzeyindeki coğrafik bölgenin genel adı olan  Maveraün-Nehir, Tarih boyunca ,mümbit topraklarından dolayı, yeryüzünün cenneti olarak bilinmiştir. Esasen Bu mezhebin  burada teessüs etmesi  İlahi bir tensip ve takdirdir . Çünkü halkının sahaveti, İslama ve ilme yaptıkları hizmetten dolayı büyük bir ilim  merkezi olmuştur. Yazılan kitaplar ve kalabalık bir ulama ile Ehli Sünnet vel Cemaat akidesinin neşvü-nema bulmasında büyük bir vazife icra etmişlerdir.

  Ama İslam coğrafyasında (Maturidiliğe göre ) Eş’arilik daha çok yaygınlaşmıştır. Sebepleri şunlardır;
-Eş’arinin Bağdat ve Basra gibi  şehirlerde yaşayıp  mezhebin burada teessüs etmesi;
-Bu beldelerin,  –o günkü- İslam aleminin, siyaset, ilim, medeniyet, san’at, nüfus ve nüfuz  yönünden  merkezi durumunda olması;
-Buraların aynı zamanda, Eş’ariliğin tepki duyduğu Mu’tezilenin de üssü olması;
-(Yukarıda zikredilen ulama gibi) Çok güçlü Eş’ari  allamelerin bu civarda yetişip (Mu’tezile ile mücadele için) kendi metodlarına uygun daha fazla eser yazmaları;
- O bölgelerde kurulan Nizamiye medreselerinde hep “Eş’ari kelamı” okutulması.
-Fıkıhta Hanefi olan bazı İslam alimlerinin  dahi kelamda Eş’ari yolunu tutmuş olması.
-Hatta Maturidi akaid metinlerine bile (Metni akaid gibi) Eşarilik şarhı yazıldığı gibi asırlaca Osmanlı medreselerinde  kah o eser veya  aynı zatın şarhu’l- Makasıdı, kah yine Eş’ari olan S. Şerif Cürcaninin  “Şarhul-Mevakıfı” okunmaya devam edilmesi…
Halbuki ,Ya Maturidinin “Kitabut-Tevhidi” veya Ebul-Muin En-Nesefinin “Tebsıratül-Edille”si okunabilirdi.

Balkıca

Döviz
©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...