YAZARLARIMIZ
BAYDD

Önceki Yazısı<< 175. YAZISI >>Sonraki Yazısı

Hikmet Adem

HİKMET ADEM

 

          

ÖNDER ŞAHSİYETLER-III

İMAM-I MATÜRİDİ
(I)

a-)Tahsil Hayatı ve Mücadelesi

 Ebu Mansur El-Maturidi Hicri 238 yılında Türkistanda Ma veraün-Nehir bölgesinin Semerkant şehrinin Maturid köyünde dünyaya gelmiştir. Bir asra yakın koca bir ömür, ilimle dopdolu olarak  geçmiş,H.334 tarihinde aynı yerde vefat ederek “Ulama kabristanına” defnedilmiş olup aslen Türk’tür. Amelde Hanefi olan Maturidi,  akaidde İmam-ı Azam’ın görüşlerini sistematize ederek  Ehl-i sünnet prensiplerini akli ve nakli delillerle ortaya koymuştur.
Kısaca EL-Maturidi diye meşhur olan İmamımızın asıl adı : “Ebu Mansur  Muhammed b. Muhammed b. Mahmud  El-Maturididir”. Ancak devrinde ve yaşadığı Türkistanın ve Ma veraün-Nehir bölgesinin en büyük allamesi olduğu ve halk tarafından da çok sevildiği için  hali ve şanına mütenasip lakaplarla tesmiye edilmiştir: “Alemü'l-Hudâ, İmamü'l-Huda vel-Mütekellimin”gibi.
O, İslama çok değerli hizmetler vermiş İslâm âlimlerinin başında gelir. Maveraünnehir'de Ehli Sünnet'e nisbet edilen Kelâm ekolünün kurucusu ve mümessilidir. Maturîdinin yaşadığı çağda, ilim ve edebiyata hizmet etmiş, istikrarı korumuş  olan Samanoğulları devleti (844-999) hüküm sürmekteydi. Hiç şüphe yok ki ilmin ilerlemesi ve kadrolarının yetişmesinde huzur,güven ve istikrarın çok büyük te’siri vardır. Çünkü devamlı çalkantı ve sıkıntı yaşayan bir yerde ne ilim olur ne de alim…
Bize kadar gelen Te'vilâtu'l-Kur'an ve Kitâbü't-Tevhîd gibi eserlerinden anlıyoruz ki, Matüridi, Kelâm, Tefsir, Mezhebler Tarihi, Fıkıh ve Fıkıh usulünde  otorite idi.
Eş'ariyye Kelâm mektebinin doğup geliştiği yer olan Irak, pek çok bid'at mezhebinin çıktığı bir bölgeydi. İmam Eş'arî, Revâfız, Karamita ve özellikle Mu'tezile ile çok şiddetli ve gürültülü cedel ve münakaşalarda bulunmuştu. Matüridî'nin yetiştiği Maveraünnehir ise, o sıralarda, bütün bu çatışmaların ma verasında  idi. Fakat sonunda bu akımlardan bir kısmı Maveraünnehir'e sızmış, Mu'tezile'nin sesi buralara kadar aksetmişti. Nisbi de olsa, bid'at mezheblerinin mensubları buralarda da bulunuyordu. İmam Matüridî, Maveraünnehir'e kadar gelen Mu'tezile'den başka, Dehriye, Seneviyye ve Karâmita'ya karşı mantıklı ve istikrarlı mücadeleler vermişti. Onun Kitâbü't Tevhid'i bunlar gibi sapık fikir ve bid'at cereyanlarını içine alan ve bunları gereği gibi çürütmeye çalışan en değerli ve en eski vesika mahiyetini taşımaktadır..
NOT: Bu bölgenin dahil olduğu Türkistan topraklarının doğusu ,bu gün,Çine aittir. Batı Türkistan ise Tacikistan ve Özbekistan adını alıp iki devlete bölünmüştür

b-)Hocaları
Mâturidinin hocaları, ilimleri İmam A'zam Ebu Hanife'ye uzanan Ebu'n-Nasr el-İyazi, Ebu Bekr Ahmed el-Cürcânî ve Muhammed b. Mukatil er-Râzî'dir. Bunların hocası ise İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed'den okumuş olan Ebu Süleyman b. Musa el-Cürcânî'dir. İmameyn lakabıyla tanınan İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed, İmam A'zam'ın en seçkin talebeleriydi.
Matüridi, hocalarından İmam A'zam'ın akaide dair el-Fıkhü'l-Ekber, er-Risale, el-Vasiyye, el-Fıkhü'l-Ebsat, el-Âlim ve'l-Müteallim isimli risalelerini de okuyup rivayet etmiştir.

c-)Talebeleri
Matürîdî, imam ismini almaya lâyık Hâkim es-Semerkandî (340/951), Ebul-Hasen er-Rustuğfeni (v. 345/956), Ebu'l-Leys el-Buhârî, Ebu Muhammed Abdülkerim b. Musa el-Pezdevî (v. 390/999) gibi büyük afimler de yetiştirmiştir. İmamları Mâtürîdiyye büyük bir sevgi ve saygı ile bağlı olan bu âlimler, Maveraünnehir'de Matüridiyye mezhebini delilleri ile kuvvetlendirerek açıklıyorlar ve yaymaya çalışıyorlardı.

 d-)Eserleri
Matüridî pek çok eser telif etmiştir. Ancak bunlardan pek çoğu kaybolmuş, günümüze kadar ancak iki tanesi gelebilmiştir:

Bunlardan birisi "Tevilâtü'l-Kurân "diğeri adı "Te'vilatü Ehli's-Sünne"dir. Dirayet usulünü takip eden çok kıymetli bir Kur'an tefsiridir. Müellif,  münasebet düştükçe akaid konularına çok yer ayırır ve bid'at mezheblerinin görüşlerini reddeder. Bu bakımdan Matüridiyye akaidine ait kıymetli bir kaynak sayılır. Bu eser, Ebu Bekir Muhammed b. Ahmed es-Semerkandî (v. 533/1158) tarafından şerh edilmiştir. Matüridi'nin diğer eseri “Kitabü't-Tevhid”dir.

 Diğer bazı  Eserleri  Şunlardır:
Er-Reddü Alal-Kramita;
Kitabul-Makalat;
Şerhu-Fıkhıl-Ekber;
Risale fil-akait;
Redd-ü Usulül-Hamse…
Ed-Dürer fi usuliddin;
El-Usul;
Vesaya ve Münacat…

Balkıca

Döviz

 

 

©COPYRIGHT BY MURAT TAKIM BAYDD Başlık küçük alt
DUYURU 18!
2016-2017 eğitim yılında burs almaya hak kazanan ve tek seferlik yardım hakkı kazanan öğrenciler belirlenmiştir. Öğrenciler durumlarını aşağıdaki linkten T.C. Kimlik Numaraları ile veya Öğrenci Numaraları ile sorgulayabilirler. Burs ve yardım verilmesinde katkısı olan herkese yapmış olduğu katkılardan ve emeklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.
SONUÇ SORGULAMAK İÇİN TIKLAYINIZ...